۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۶۸۰۷۱۸
بررسی لحظهای بهروزرسانی، ویژهٔ کاربران ثبتنامشده
دادنامه شماره۱۴۰۵۳۱۳۹۰۰۰۰۶۸۰۷۱۸ مورخ ۱۴۰۵/۰۳/۱۹ هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: در خصوص «جواز یا عدم جواز احتساب ایام طرح اجباری موضوع قانون مربوط به خدمت پزشکان و پیراپزشکان به مأخذ مشاغل سخت و زیان آور (یک به یک و نیم) درخصوص اشخاصی که بعد از اتمام طرح در بخش غیردولتی و مشمول قوانین کار و تأمین اجتماعی اشتغال پیدا می کند» (۱۴۰۵/۰۳/۱۹)
شماره دادنامه: 140531390000680718
تاریخ دادنامه: 1405/3/19
شماره پرونده: 0303437 - 0304222
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
موضوع: اعلام تعارض در آرای شعب دیوان عدالت اداری
اعلام کنندگان تعارض: خانم ها مهناز توحیدی و فاطمه نوروزیان
گردش کار: در خصوص «جواز یا عدم جواز احتساب ایام طرح اجباری موضوع قانون مربوط به خدمت پزشکان و پیراپزشکان به مأخذ مشاغل سخت و زیان آور (یک به یک و نیم) درخصوص اشخاصی که بعد از اتمام طرح در بخش غیردولتی و مشمول قوانین کار و تأمین اجتماعی اشتغال پیدا می کند»، شعب دیوان عدالت اداری آرای متعارض صادر کرده اند.
بدین نحو که برخی شعب دیوان در رابطه با احتساب ایام طرح اشتغال در زمره مشاغل سخت و زیان آور با استناد به این که گواهی وضعیت خدمت مشمولین قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان حاکی از اشتغال شاکی در شغل پرستاری بوده که مطابق بند 2 قانون ارتقا بهره وری کارکنان بالینی نظام سلامت حاکم بر ماده 16 قانون سازمان نظام پرستاری سخت و زیان آور می باشد، حکم به ورود شکایت صادر کرده اند. از طرفی شعب دیگر با استناد به این که تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون اصلاح مواد 72 و 77 و تبصره ماده 76 قانون تأمین اجتماعی الحاق دو تبصره به ماده 76 مصوّب 1380 ناظر به مشمولین قانون کار می باشد و شاکی با عنوان پرستار در قالب قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان اشتغال داشته است؛ استحقاق بهره مندی از مزایای مشاغل سخت وزیان آور را نداشته، حکم به رد صادر کرده اند.
مفاد آرای موضوع تعارض به قرار زیر است:
الف: شعبه 58 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست خانم طاهره کیخا به خواسته: 1- احتساب ایام اشتغال از مورخ 1380/8/2 لغایت 1382/8/1 تحت عنوان شغل پرستاری در زمره مشاغل سخت و زیان آور و 2- اصلاح حکم بازنشستگی با احتساب سوابق مزبور و پرداخت مابه التفاوت از مورخ بازنشستگی به موجب دادنامه شماره 140131390000050973 مورخ 1401/1/16 به شرح زیر به ورود شکایت رای صادر کرده است:
"گواهی وضعیت خدمت مشمولین قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان به شماره 29/11037/پ مورخ 1382/8/10 حاکی از اشتغال شاکی از تاریخ 1380/8/2 لغایت 1382/8/1 به شغل پرستاری بوده که مطابق بند 2 قانون ارتقاء بهره وری کارکنان بالینی نظام سلامت حاکم بر ماده 16 قانون سازمان نظام پرستاری سخت و زیان آور می باشد. فلذا ضمن وارد تشخیص دادن شکایت شاکی و مستنداً به مقرره های مذکور، دادنامه شماره 9909970905811064 مورخ 1399/9/18 هیات عمومی دیوان عدالت اداری، مواد 1، 10 و 65 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت و اجابت خواسته های شاکی صادر می شود. رای صادره ظرف مدّت بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر خواهی نزد شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می باشد."
رای مذکور به موجب دادنامه شماره 140131390002477653 مورخ 1401/10/18 صادره از شعبه 14 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری با این استدلال که اعتراض تجدیدنظرخواه به کیفیتی نیست که اساس استنباط شعبه بدوی را مخدوش نموده و یا سبب تزلزل و نتیجتاً نقض رای معترضٌ عنه را فراهم کند و از آنجایی که دادنامه مورد اعتراض منطبق با موازین قانونی اصدار یافته و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی نیز عاری از اشکال و ایراد می باشد، مورد تأیید قرارگرفت.
ب: شعبه 49 بدوی دیوان عدالت اداری نیز در رسیدگی به دادخواست خانم فاطمه نوروزیان به خواسته الزام به احتساب ایام اشتغال دوره طرح در مشاغل سخت و زیان آور به موجب دادنامه شماره 140231390001235857 مورخ 1402/5/16 به شرح زیر به ورود شکایت رای صادر کرده است:
"نظر به این که مطابق تبصره 3 ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی ایران و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و شاغلین مشاغل سخت و زیان آور مصوّب 1367/9/1 با اصلاحات بعدی، شاغلین مشاغل سخت و زیان آور می توانند با داشتن حداقل بیست سال سابقه خدمت براساس درخواست کتبی خود با حداکثر پنج سال ارفاق بازنشسته شوند. با توجّه به این که شاکی از کارکنان دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید بهشتی بوده که حسب مدارک و مستندات و احکام کارگزینی پیوست اشتغال ایشان در شغل پرستاری در دوره طرح محرز بوده و با توجّه به این که مشاغل سخت و زیان آور موضوع این قانون به موجب تصویب نامه شماره 101414/ت51231 هـ مورخ 1395/8/17 هیات وزیران در اجرای بند 5 آیین نامه اجرایی قانون فوق الذکر مشخص گردیده که شغل شاکی به عنوان متصدّی پست سازمانی پرستاری جزو مشاغل سخت و زیان آور محسوب شده؛ فلذا بنا به مراتب فوق و با توجّه به مدّت سابقه پرداخت حق بیمه توسط شاکی و این که شاکی شرایط و استحقاق بازنشستگی پیش از موعد طبق قانون صدرالذکر را دارا بوده؛ بنابراین شکایت مطروحه وارد تشخیص به استناد قانون مرقوم و مواد 10 و 11 و 58 و 60 قانون دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت صادر و اعلام می گردد. رای صادره ظرف مهلت بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می باشد."
در اثر تجدیدنظرخواهی از رای مذکور، شعبه 17 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری رای شعبه بدوی را به موجب دادنامه شماره 140231390002126644 مورخ 1402/8/17 نقض نموده و به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است:
"با توجّه به این که شاکی با مجموع سوابق بیش از 29 سال در تاریخ 1400/12/20 وفق مقرّرات تبصره 4 ماده 76 قانون تأمین اجتماعی بازنشسته شده است، فرض احتساب سنوات دوره طرح به عنوان سخت و زیان آور با وجود بازنشستگی و این که دوران طرح در شمول قانون کار قرار ندارد، برخلاف فلسفه تبصره 3 ماده واحده قانون نحوه بازنشستگی مورد استناد شعبه بدوی بوده؛ بنابراین دادنامه بدوی برخلاف مقرّرات قانونی صادر شده با نقض آن حکم به رد شکایت صادر و اعلام می نمایند. رای صادره قطعی می باشد."
ج: از طرفی شعبه 69 بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به دادخواست خانم مهناز توحیدی به خواسته الزام به احتساب سابقه به عنوان سخت و زیان آور مطابق رای مورخ 1399/7/5 کمیته بررسی و تطبیق مشاغل سخت و زیان آور به موجب دادنامه شماره 140131390001477663 مورخ 1401/6/29 به شرح زیر به رد شکایت رای صادر کرده است:
"هرچند بر اساس ماده 8 آیین نامه اجرایی مشاغل سخت و زیان آور، مرجع تشخیص سخت و زیان آور بودن مشاغل افراد، کمیته های بدوی و تجدیدنظر استانی بوده و کمیته استانی مشاغل سخت و زیان آور، شغل مورد اشتغال شاکی «پرستاری» را سخت و زیان آور اعلام نموده اند، لیکن از آنجا که مزایای تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون اصلاح مواد 72/77 و تبصره ماده 76 قانون تأمین اجتماعی و الحاق دو تبصره به ماده 76 مصوّب 1380 ناظر به مشمولین قانون کار می باشند؛ از طرفی احکام کارگزینی شاکی و ماهیت شغلی در بیمارستان وابسته به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و با لحاظ مفاد لایحه دفاعیه طرف شکایت مشعر به استعلام مورخ 1400/8/3 سازمان با بیمارستان در مورد شمول قانون کار طی بازه زمانی که در پاسخ دستگاه متبوع اعلام داشته، فعالیت شاکی با عنوان پرستار در قالب قانون خدمت پزشکان و پیراپزشکان اشتغال داشته است، بنابراین شاکی استحقاق بهره مندی از مزایای مشاغل سخت و زیان آور را نداشته، لذا شعبه، شکایت شاکی غیر وارد تشخیص و مستند به مواد 10 و 65 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری، حکم به رد شکایت صادر و اعلام می دارد، این رای ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری می باشد."
رای مذکور به موجب دادنامه شماره 140131390001738720 مورخ 1401/7/27 صادره از شعبه 17 تجدیدنظر دیوان عدالت اداری با این استدلال که اعتراض تجدیدنظرخواه به کیفیتی نیست که اساس استنباط شعبه بدوی را مخدوش نموده و یا سبب تزلزل و نتیجتاً نقض رای معترضٌ عنه را فراهم کند و از آنجایی که دادنامه مورد اعتراض منطبق با موازین قانونی اصدار یافته و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی نیز عاری از اشکال و ایراد می باشد، مورد تأیید قرار گرفت.
با احراز تعارض آراء توسط رییس دیوان عدالت اداری، پرونده در دستور کار جلسه هیات عمومی قرارگرفت.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/3/19 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
الف. تعارض بین دادنامه شماره 140131390002477653 مورخ 1401/10/18 صادره از شعبه چهاردهم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری و آراء شماره 140131390001738720 مورخ 1401/7/27 و شماره 140231390002126644 مورخ 1402/8/17 از شعبه هفدهم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری از حیث «جواز یا عدم جواز احتساب ایام طرح اجباری موضوع قانون مربوط به خدمت پزشکان و پیراپزشکان به مأخذ مشاغل سخت و زیانآور (یک به یک و نیم) درخصوص اشخاصی که بعد از اتمام طرح در بخش غیردولتی و مشمول قوانین کار و تأمین اجتماعی اشتغال پیدا میکنند»، محرز است.
ب. اولاً براساس ماده (1) آییننامه اجرایی قانون ارتقای بهرهوری کارکنان بالینی نظام سلامت (اصلاحی1399/10/17) : «شاغلین بالینی به کارکنان رسته بهداشتی درمانی اطلاق میشود که در بیمارستان ها و مراکز درمانی شبانهروزی دولتی (کشوری و لشکری) و غیردولتی به بیماران بستری به صورت مستقیم ارایه خدمت میدهند و شامل پرستاران، بهیاران، کمک بهیاران، ماماها، پزشکان، کاردان ها و کارشناسان اتاق عمل، کاردان ها و کارشناسان هوشبری و شاغلین رشته شغلی فوریت های پزشکی و آزمایشگاه های تشخیص طبی میگردد. همچنین به موجب ماده (4) آییننامه مذکور مصوّب 1388 : «مشاغل کارکنان بالینی بیمارستان های روانی و سوختگی و مشمولین موضوع ماده 16 قانون سازمان نظام پرستاری شاغل در بخش های دولتی و غیردولتی از جمله مشاغل سخت و زیانآور محسوب میشوند» و مطابق ماده (16) قانون ایجاد سازمان نظام پرستاری جمهوری اسلامی ایران مصوّب 1380 : «کلّیه اتباع ایرانی پرستار، بهیار، کاردان اتاق عمل، کاردان هوشبری و ردههای وابسته پرستاری میتوانند عضو سازمان باشند» و برمبنای موازین قانونی مذکور، مشاغل فوق از جمله پرستاری به حکم قانونگذار به عنوان مشاغل سخت و زیانآور تعیین شدهاند. ثانیاً براساس فراز دوم ماده (11) قانون مربوط به خدمت پزشکان و پیراپزشکان مصوّب 1375 مقرّر شده است که : «...و چنانچه به دستگاه دیگر معرفی گردند که دارای مقرّرات استخدامی خاص میباشند، تابع ضوابط حقوقی و رفاهی آن دستگاه خواهند بود» و عطف توجّه به این که قانونگذار درخصوص قانون حاکم بر ایام طرح، رویکرد ارفاقی داشته و تصریح میدارد که در صورت خدمت مشمولان در دستگاه های دارای مقرّرات استخدامی خاص میتوانند تابع ضوابط قانون مربوط باشند، لذا حکم یادشده صرفاً ناظر به دوره طرح اجباری نبوده و در صورتی که بازنشستگیِ بعدی شخص نیز برمبنای قوانین کار و تأمین اجتماعی باشد میتوان ایام طرح را به مأخذ یک به یک و نیم محاسبه نمود. ثالثاً نظر به فلسفه شناسایی برخی از مشاغل به عنوان سخت و زیان آور که حمایت از حق بر سلامت و برخورداری از تأمین اجتماعی مناسب برای مشمولان است، لذا اشخاصی که در این دسته از مشاغل مشغول به خدمت هستند باید به دلیل نوع شغل و صرف نظر از قانون حاکم بر آنها زودتر از موعد بازنشسته شوند و این امر که شکات پروندههای موضوع تعارض در ایام طرح، حسب مورد مشمول قانون استخدام کشوری (قانون مدیریت خدمات کشوری) و قانون نظام هماهنگ پرداخت بوده و در صورت اشتغال بعدی در بیمارستان های غیردولتی، احتساب دوره طرح آنان به مأخذ یک به یک و نیم امکان پذیر نیست، با روح حاکم بر بازنشستگی در مشاغل سخت و زیان آور در تعارض بوده و فاقد وجاهت قانونی است. مضافاً این که آنچه اهمیت دارد قانون حاکم بر زمان بازنشستگی اشخاص بوده و برمبنای آن قانون، میبایست شرایط بازنشستگی در مشاغل سخت و زیانآور احراز شود و با عنایت به این که شکات پروندههای موضوع تعارض در زمان بازنشستگی مشمول قانون کار بودهاند، لذا مفاد ماده واحده قانون «اصلاح تبصره 2 الحاقی ماده 76 قانون اصلاح مواد 72 و 77 و تبصره ماده 76 قانون تأمین اجتماعی مصوّب 1354 و الحاق دو تبصره به ماده 76 مصوّب 1371» (مصوّب 1380/7/14) نیز بر آنها حاکمیت داشته و این که قسمتی از ایام خدمت را در قالب طرح اجباری موضوع قانون مربوط به خدمت پزشکان و پیراپزشکان گذراندهاند، خصوصیتی نداشته و مؤثّر در مقام نیست و بر همین اساس باید وفق مبنای قانونی اخیرالذکر بازنشسته شوند. رابعاً گذراندن دوره طرح اجباری امری تکلیفی بوده و نظام حقوقی حاکم بر آن نیز براساس نظر قانونگذار تعیین میشود و از این رو اراده فرد در آن مدخلیتی ندارد. بنابراین عدم احتساب ایام طرح برای کسانی که پس از دوره مذکور در بخش غیردولتی اشتغال پیدا میکنند، به تبعیض ناروا میان آنان و سایر اشخاصی منجر میشود که ممکن است در بخش دولتی استخدام شده و دوره طرح اجباری نیز در سابقه اشتغال آنان براساس قوانین و مقرّرات مربوط، به مأخذ سخت و زیانآور محاسبه گردد. بنا به مراتب فوق، رای شماره 140131390002477653 مورخ 1401/10/18صادره از شعبه چهاردهم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری، صحیح و منطبق بر موازین قانونی تشخیص داده میشود. این رای براساس ماده 89 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوّب 1402/2/10 برای شعب دیوان و مراجع اداری و همچنین برای هیات های تخصّصی و هیات عمومی در مورد رسیدگی به ابطال مصوبات موضوع بند 1 ماده 12 این قانون در ارتباط با آن موضوع لازمالاتباع است./
احمدرضا عابدی
رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری
مرتبط با
ماده ۷۶
مواد مرتبطِ دیگری هست؟
اگر این سند به مادهای از قانون مربوط است که بالا نیامده، شمارهٔ ماده را بنویسید. کارشناس بررسی میکند و پس از تأیید زیرِ همان ماده نمایش داده میشود.